Historia elektroencefalografii

Oś czasu od pierwszych obserwacji bioelektryczności przez Galvaniego (1786) do współczesnych systemów cyfrowych. Kliknij wydarzenie, aby przeczytać szczegóły.

Włoski lekarz i fizyk Luigi Galvani wykazał, że dotknięcie mięśnia wypreparowanej kończyny żaby dwoma różnymi metalami wywołuje skurcz. Błędnie zinterpretował to jako „elektryczność zwierzęcą" — jego praca zapoczątkowała badania nad bioelektrycznością.

Richard Caton jako pierwszy odnotował aktywność elektryczną mózgu. Używając galwanometru, zaobserwował na odsłoniętych korach mózgowych kotów i królików „słabe prądy o zmiennych kierunkach". Wykazał, że proste czynności korelują ze zmianą potencjału w odpowiednich obszarach kory.

Na Uniwersytecie Jagiellońskim Adolf Beck, pod kierunkiem Napoleona Cybulskiego, odkrył zjawisko desynchronizacji EEG — zaniku rytmu alfa w odpowiedzi na bodziec. Badania przeprowadził niezależnie od Catona, nie znając jego wcześniejszych prac.

Ukraiński fizjolog Włodzimierz Prawdzicz-Nieminski jako pierwszy na świecie opublikował fotograficzny zapis czynności elektrycznej mózgu psa. Zaproponował dla tego zapisu nazwę „elektrocerebrogram".

Niemiecki psychiatra Hans Berger jest uznawany za ojca klinicznej elektroencefalografii. W 1925 roku jako pierwszy zarejestrował EEG człowieka, a w 1929 opublikował wyniki. Wprowadził termin elektroencefalogram (EEG) oraz opisał rytmy alfa i beta.

George Dawson opracował metodę uśredniania sygnału. Przez wielokrotne powtarzanie bodźca i uśrednianie zsynchronizowanych fragmentów sygnału można wyodrębnić z szumu słabą odpowiedź mózgu — potencjał wywołany (ERP). Technika stała się podstawą badań ERP.

Współczesne systemy EEG rejestrują dane z dziesiątek do setek elektrod cyfrowo, z próbkowaniem do 20 000 Hz. MEG mierzy pola magnetyczne mózgu z lepszą rozdzielczością przestrzenną, lecz tradycyjne systemy wymagają chłodzenia ciekłym helem.

Literatura obowiązkowa

Luck, S. J. (2014). An introduction to the event-related potential technique (2nd ed.). MIT Press.

Niedermeyer, E., Lopes da Silva, F. H. (2005). Electroencephalography: Basic principles, clinical applications, and related fields (5th ed.). Lippincott Williams & Wilkins.

Cohen, M. X. (2014). Analyzing neural time series data: Theory and practice. MIT Press.

Literatura uzupełniająca

Luck, S. J., Kappenman, E. S. (Eds.) (2012). The Oxford handbook of event-related potential components. Oxford University Press.

Makeig, S., Debener, S., Onton, J., Delorme, A. (2004). Mining event-related brain dynamics. Trends in Cognitive Sciences, 8(5), 204–210.

Delorme, A., Makeig, S. (2004). EEGLAB: an open source toolbox for analysis of single-trial EEG dynamics. Journal of Neuroscience Methods, 134(1), 9–21.

© 2026 Aleksander Zębrowski. Materiały edukacyjne.

← Powrót do portfolio